Cước chân tay là gì? 3 cách chữa cước chân tay nhanh nhất tại nhà

Những ngày mùa đông lạnh buốt, nhiều người bắt đầu cảm nhận rõ cảm giác tay chân sưng đỏ, rát ngứa mỗi khi ra ngoài trời lạnh. Đó chính là hiện tượng bị cước chân, cước tay mùa đông tuy không nguy hiểm nhưng lại gây khó chịu, đau rát và dễ tái phát hàng năm. Nếu không được chăm sóc đúng cách, chân bị cước hay tay bị cước có thể khiến da nứt nẻ, phồng rộp, thậm chí nhiễm trùng. Trong bài viết này, Sumi Beauty Center sẽ giúp bạn hiểu rõ cước chân tay là gì, nguyên nhân gây bệnh và cách chữa cước chân tay nhanh nhất tại nhà để da phục hồi và không còn lo chân tay lạnh vào mùa đông.

Cước chân tay là gì?

Cước chân, cước tay (hay còn gọi là chilblains trong y học) là tình trạng viêm da cấp tính khiến vùng da bị sưng đỏ hoặc tím tái, thường xuất hiện sau khi tiếp xúc với thời tiết lạnh ẩm – dù không đến mức đóng băng. Theo Cleveland Clinic (2023), đây là phản ứng viêm của các mạch máu nhỏ dưới da khi tiếp xúc đột ngột với môi trường lạnh và ẩm, không phải do hiện tượng đông lạnh mô. Hiện tượng này chủ yếu xảy ra ở các vùng da dễ bị hở như ngón tay, ngón chân, đặc biệt là khi không được giữ ấm đúng cách — đây cũng là lý do khiến bệnh cước chân tay mùa đông xuất hiện phổ biến hơn.

Khi bị cước chân hoặc cước tay, vùng da tổn thương thường chuyển sang màu đỏ, tím hoặc xanh tím, kèm cảm giác ngứa, rát hoặc đau nhức nhẹ. Một số người còn mô tả cảm giác “kim châm” hoặc “nóng rát nhẹ” ở đầu ngón tay, ngón chân khi trời trở lạnh.

Bất kỳ ai cũng có thể gặp bệnh cước chân tay, tuy nhiên theo Mayo Clinic, những người gầy, có chỉ số BMI thấp hoặc tuần hoàn máu kém sẽ dễ mắc hơn. Trẻ nhỏ và người cao tuổi cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng nếu không giữ ấm cơ thể đầy đủ trong thời tiết lạnh và ẩm. Ngoài ra, những người thường xuyên bị chân tay lạnh vào mùa đông hoặc có thói quen ngâm tay chân trong nước lạnh cũng làm tăng nguy cơ bị cước chân tay.

Dấu hiệu nhận biết cước chân, cước tay

Các dấu hiệu của bệnh cước chân tay thường xuất hiện sau vài giờ tiếp xúc với không khí lạnh và ẩm. Những vùng da thường bị ảnh hưởng nhất là ngón tay, ngón chân, nhưng trong một số trường hợp, các vết cước có thể xuất hiện ở tai, mũi, lòng bàn chân, bắp chân hoặc thậm chí vùng đùi và mông, đặc biệt khi da tiếp xúc trực tiếp với thời tiết lạnh.

Các dấu hiệu nhận biết điển hình của bệnh cước chân tay gồm:

• Xuất hiện các nốt hoặc mảng da sưng đỏ, ngứa rát, nhất là ở ngón chân, ngón tay.
• Cảm giác nóng rát hoặc châm chích nhẹ tại vùng bị tổn thương.
• Da khô, nứt nẻ hoặc bong tróc khi trời lạnh.
• Màu da thay đổi từ đỏ sang tím xanh, kèm đau nhức nhẹ đến vừa.
• Trường hợp nặng, có thể xuất hiện mụn nước, phồng rộp hoặc loét da – dấu hiệu cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng da cần được điều trị y khoa.

Nguyên nhân gây cước chân tay vào mùa lạnh

Nguyên nhân bị cước chân, cước tay vào mùa đông chủ yếu xuất phát từ phản ứng của cơ thể khi tiếp xúc với nhiệt độ lạnh và độ ẩm cao trong thời gian dài. Khi gặp lạnh, các mạch máu nhỏ dưới da sẽ co lại để giữ nhiệt, giúp cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định. Sự co thắt này có thể khiến tuần hoàn máu đến tay và chân bị gián đoạn, làm tổn thương mô mềm và gây nên những biểu hiện đặc trưng của bệnh cước chân tay.

Điều thú vị là những người sống ở vùng khí hậu lạnh khô lại ít bị bệnh cước chân mùa đông hơn. Nguyên nhân là do họ chuẩn bị tốt hơn về trang phục và lối sống, giúp duy trì lưu thông máu và hạn chế ẩm ướt cho da.

Ngoài yếu tố thời tiết, một số nguyên nhân khác có thể làm tình trạng bị cước chân tay nặng hơn, bao gồm:

• Trong gia đình có người từng mắc bệnh cước chân tay.
• Bệnh mạch máu ngoại biên do tiểu đường, hút thuốc lá, hoặc rối loạn mỡ máu.
• Thiếu cân, suy dinh dưỡng, hoặc rối loạn ăn uống (như chán ăn tâm thần).
• Thay đổi nội tiết tố, bệnh thường cải thiện khi mang thai.
• Bệnh mô liên kết như hiện tượng Raynaud, xơ cứng bì hoặc lupus ban đỏ, có thể dẫn đến loét da hoặc viêm mạch máu nhỏ.
• Rối loạn tủy xương, ảnh hưởng đến khả năng điều hòa tuần hoàn máu.
• Thói quen mặc quần áo, giày dép quá bó sát trong thời tiết lạnh và ẩm, khiến máu khó lưu thông, làm cước chân tay dễ xuất hiện hơn.

Hiểu rõ nguyên nhân bị cước chân tay không chỉ giúp bạn phòng tránh hiệu quả trong mùa đông mà còn là nền tảng để lựa chọn cách chữa cước chân nhanh nhất và an toàn nhất.

Cách chữa cước chân, cước tay nhanh nhất

Hầu hết các triệu chứng cước chân tay thường sẽ biến mất sau một thời gian tuy nhiên bạn cũng có thể tham khảo một số biện pháp chữa cước chân, cước tay dưới đây có thể áp dụng ngay tại nhà.

Cách chữa cước chân tay nhanh nhất tại nhà

Khi bị cước chân, cước tay, việc điều trị sớm và đúng cách sẽ giúp giảm nhanh cảm giác ngứa rát, sưng đỏ và đau nhức. Cách hiệu quả nhất là ngâm tay chân trong nước ấm khoảng 38–40°C mỗi ngày từ 10–15 phút, giúp giãn mạch máu và cải thiện tuần hoàn. Sau khi ngâm, lau khô nhẹ và bôi kem dưỡng ẩm chứa Urea, Glycerin hoặc Vaseline để phục hồi hàng rào bảo vệ da, hạn chế nứt nẻ.

Đồng thời, bạn nên giữ ấm toàn thân, đặc biệt là vùng tay và chân khi ra ngoài, tránh tiếp xúc trực tiếp với gió lạnh. Việc massage nhẹ nhàng vùng bị cước cũng giúp tăng lưu thông máu, hỗ trợ quá trình hồi phục.

Theo Bệnh viện Da liễu Trung ương, việc làm ấm dần da sẽ giúp mao mạch giãn đều, tránh tổn thương thêm và hạn chế nguy cơ tái phát bệnh cước chân tay mùa đông.

Bị cước chân bôi thuốc gì?

Khi bị cước chân hoặc cước tay mùa đông, việc chọn đúng loại thuốc bôi giúp giảm viêm, ngứa và sưng nhanh chóng. Các loại thuốc bôi ngoài da được khuyến nghị gồm:

• Hydrocortisone 1%, Calamine lotion, Menthol cream: giúp làm dịu da, giảm ngứa và chống viêm.

• Kem dưỡng ẩm chứa Urea, Glycerin, Vaseline: phục hồi da khô nứt, giữ ẩm và ngăn tái phát bệnh cước chân tay.

Với những trường hợp nặng, bác sĩ có thể kê thêm vitamin PP (B3), vitamin B6 hoặc thuốc giãn mạch để tăng lưu thông máu. Tuy nhiên, không nên tự ý dùng thuốc corticoid mạnh kéo dài, vì có thể gây mỏng da hoặc kích ứng.

Chữa cước chân nhanh nhất nên kết hợp giữa giữ ấm cơ thể, bôi thuốc chống viêm nhẹ và dưỡng ẩm thường xuyên để đạt hiệu quả tốt nhất.

Cách trị cước chân tay bằng mẹo dân gian

Bên cạnh thuốc bôi, bạn có thể áp dụng cách chữa cước chân tay tại nhà bằng những mẹo dân gian đơn giản mà an toàn. Một số cách phổ biến gồm:

• Bôi gừng giã hoặc rượu gừng để làm ấm vùng da bị cước.

• Dùng mật ong hoặc lá trầu không giúp kháng viêm, làm mềm da.

• Ngâm chân bằng nước muối ấm giúp lưu thông máu, giảm ngứa và rát.

Cơ chế của các phương pháp dân gian này là giúp làm ấm từ từ, kích thích tuần hoàn và giảm cảm giác tê buốt ở tay chân. Tuy nhiên, nếu bệnh cước chân tay nặng, xuất hiện loét hoặc phồng rộp, nên đi khám bác sĩ da liễu để được chỉ định điều trị đúng cách.

Các biện pháp tự nhiên như làm ấm từ từ và dưỡng ẩm đều đặn có thể giúp cải thiện hiện tượng bị cước chân tay hiệu quả trong 1–3 tuần.

Cách phòng ngừa cước chân, tay mùa đông

Vào mùa lạnh, cước chân tay thường xuất hiện do cơ thể phản ứng với thời tiết lạnh ẩm. Tuy bệnh không nguy hiểm nhưng gây ngứa, rát, đau nhức và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Để phòng ngừa bệnh cước chân tay mùa đông, bạn nên chú ý những biện pháp dưới đây:

Giữ ấm cơ thể và tay chân đúng cách

Đây là yếu tố quan trọng nhất để tránh bị cước chân, cước tay. Khi ra ngoài trời lạnh, hãy mang tất len khô, găng tay giữ nhiệt, đi giày kín và quần áo dày, đặc biệt là khi phải di chuyển lâu ngoài trời. Tránh để da tiếp xúc trực tiếp với nước lạnh hoặc gió lạnh, vì đây là nguyên nhân phổ biến khiến chân bị cước và tay bị cước.

Theo Bệnh viện Da liễu Trung ương, việc giữ ấm đúng cách giúp cải thiện lưu thông máu ngoại biên, ngăn ngừa hiện tượng bị cước chân tay hiệu quả hơn 60%.

Tránh làm ấm đột ngột

Khi từ ngoài trời lạnh bước vào nhà, không nên hơ chân tay bên bếp lửa hoặc dùng nước quá nóng. Việc làm nóng đột ngột khiến các mao mạch giãn nở không đều, có thể làm tình trạng bị cước chân mùa đông trở nên nặng hơn. Thay vào đó, hãy làm ấm dần bằng nước ấm khoảng 38°C, hoặc ủ ấm toàn thân bằng chăn mỏng để cơ thể tự điều hòa nhiệt.

Dưỡng ẩm da thường xuyên

Vào mùa đông, da thường khô nứt, dễ kích ứng và tổn thương. Hãy bôi kem dưỡng ẩm chứa Urea, Glycerin hoặc Vaseline sau khi rửa tay, rửa chân để phục hồi lớp màng bảo vệ da, giảm nguy cơ bị cước chân tay tái phát. Nếu bạn thường xuyên làm việc ngoài trời, có thể dùng kem dưỡng chống nứt nẻ chuyên biệt cho tay chân để ngăn ngừa bệnh cước chân tay.

Duy trì chế độ ăn giúp tăng tuần hoàn máu

Cân bằng dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc chữa cước chân tay nhanh nhất và phòng ngừa tái phát. Hãy bổ sung thực phẩm giàu vitamin C, E, B6, giúp tăng tuần hoàn máu, cải thiện độ đàn hồi của mạch máu và tăng sức đề kháng. Các loại thực phẩm nên ưu tiên gồm: cam, quýt, hạt óc chó, trứng, rau xanh đậm, cá hồi,…

Ngoài ra, cần hạn chế hút thuốc và uống rượu, vì nicotine và cồn làm co mạch máu, tăng nguy cơ hiện tượng bị cước chân tay trở lại.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Trong hầu hết trường hợp, cước chân tay có thể tự cải thiện bằng các cách chữa cước chân tại nhà như ngâm nước ấm, bôi kem dưỡng ẩm hoặc tới các trung tâm thẩm mỹ uy tín như Sumi Beauty Center để đội ngũ chuyên viên tại đây chăm sóc. Tuy nhiên, bạn nên đi khám bác sĩ da liễu nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Vết cước sưng đỏ, phồng rộp, loét hoặc chảy dịch.

• Đau dữ dội, ngứa rát kéo dài, không giảm dù đã áp dụng cách chữa cước chân tay nhanh nhất tại nhà.

• Có dấu hiệu nhiễm trùng, sưng lan rộng, hoặc cước chân mùa đông tái phát liên tục.

Bệnh cước chân tay nếu không được xử lý đúng cách có thể dẫn đến tổn thương da sâu, viêm mô dưới da. Khi đó, việc bôi thuốc trị cước chân tay thông thường sẽ không đủ hiệu quả, cần được chỉ định thuốc đặc trị hoặc kháng sinh.

Lời khuyên: Nếu bạn bị cước chân tay mùa đông nặng, đau nhiều hoặc lan rộng, Lời khuyên của Sumi là hãy đến chuyên khoa Da liễu để được chẩn đoán và hướng dẫn cách chữa cước chân tay an toàn, nhanh khỏi nhất.

Câu hỏi thường gặp

• Bị cước chân có tự khỏi không?

→ Có thể, nếu giữ ấm và chăm sóc đúng. Nhưng tái phát cao nếu không phòng ngừa.

• Bị cước chân tay bao lâu thì đỡ?

→ Thông thường, bị cước chân tay sẽ tự đỡ sau khoảng 1–3 tuần nếu được giữ ấm đúng cách và bôi thuốc phù hợp.

• Cước chân bôi thuốc gì nhanh khỏi?

→ Thuốc bôi có chứa hydrocortisone hoặc kem dưỡng ẩm giúp giảm ngứa, giảm sưng.

• Cước chân có lây không?

→ Không. Đây là phản ứng da do lạnh, không phải bệnh truyền nhiễm.

• Trẻ nhỏ bị cước tay chân phải làm sao?

→ Chỉ nên làm ấm từ từ, bôi kem dưỡng ẩm nhẹ, tránh dùng thuốc mạnh.

• Có nên chườm nóng tay chân bị cước không?

→ Không nên chườm trực tiếp, vì thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến tổn thương nặng hơn.

Tổng kết

Cước chân, cước tay không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến sinh hoạt, đặc biệt trong mùa đông. Việc giữ ấm, dưỡng ẩm và chăm sóc da đúng cách sẽ giúp bạn nhanh chóng phục hồi và phòng ngừa tái phát. Nếu tình trạng bị cước chân tay kéo dài, hãy đến Sumi Beauty Center để được chuyên gia da liễu thăm khám và tư vấn liệu trình chăm da phục hồi chuyên sâu, giúp da mềm mịn, khỏe mạnh và không còn lo rát đỏ mỗi khi trời trở lạnh.

🌸 Sumi Beauty Center – Nơi khởi nguồn làn da khỏe đẹp, an toàn suốt mùa đông!